Terapia 02
Moksoterapia
Skromna terapia bylicą, dziś jedno z najskuteczniejszych narzędzi wpływających na regulację autonomicznego układu nerwowego, kanały TRP oraz białka opiekuńcze. Moksybucja jest techniką o jeszcze starszym rodowodzie niż akupunktura.
Moksoterapia (lub moksybucja) polega na spalaniu specjalnie przygotowanego suszu ziołowego z gatunku Artemisia argyi lub Artemisia vulgaris. Do Japonii dotarła ok. VI–VII wieku — japońscy praktycy znacząco rozwinęli zarówno jej formy, jak i technikę wykonania, nadając moksoterapii precyzyjny i wysublimowany charakter.
Rodzaje moksy
Moksa pośrednia
Najczęściej w formie tzw. „cygara moksowego”, spalana nad powierzchnią ciała.
Moksa bezpośrednia (okyu)
Niewielkie stożki wielkości ziarenka ryżu, umieszczane bezpośrednio na skórze. Często stosuje się wcześniej maść Shiunko.
Chinetsukyu
Większe stożki aplikowane na skórę lub na plasterek imbiru bądź czosnku — aktywne składniki roślin wzmacniają efekt.
Kyutoshin
Moksa na igle akupunkturowej. Stosowana głównie do tonifikacji i wzmocnienia energii Yang.
Mit
Mit „tylko ciepło"
Jednym z najczęściej powielanych i krzywdzących mitów jest utożsamianie moksoterapii wyłącznie z terapią ciepłem — i przekonanie, że nie powinna być stosowana w stanach zapalnych, infekcjach czy przy gorączce. W rzeczywistości moksybucja doskonale wpisuje się w leczenie wielu dolegliwości, których wspólnym mianownikiem są zapalenia i infekcje.
- zapalenie migdałków
- artretyzm (zapalny i niezapalny)
- stan zapalny kolana
- zapalenie ślinianek przyusznych
- zapalenie spojówki
- zapalenie oskrzeli i zatok
- zapalenie uchyłków jelita grubego
- choroba Leśniowskiego-Crohna
- wrzody żołądka
- infekcja pęcherza i nerek
- zapalenie prostaty
- tonifikacja, rozpraszanie zimna
W starożytnej literaturze klasycznej (Huangdi Neijing, Lingshu 73) zapisano: „Moksa może być skuteczna, jeśli akupunktura jest nieskuteczna”. W świecie zachodnim moksoterapia jest najbardziej znana jako metoda wspomagająca odwracanie płodu ułożonego pośladkowo — protokół wdrożony we właściwym momencie wykazuje wysoką skuteczność.
Kanały TRP — strażnicy ciała
Wiele współczesnych badań koncentruje się na wpływie moksy na odkryte w 1989 roku kanały TRP (ang. Transient Receptor Potential). Są to białkowe kanały jonowe występujące m.in. w neuronach czuciowych skóry oraz narządów wewnętrznych — w płucach, sercu, nerkach, skórze i mózgu.
TRP działają jak „zawory”, które otwierają się w odpowiedzi na zimno, ciepło, substancje drażniące czy bodźce bólowe. Po otwarciu do wnętrza komórki napływają jony wapnia i sodu, inicjując sygnały elektryczne i biochemiczne związane m.in. z odczuwaniem bólu, temperatury, modulacją wrażliwości nerwowej i procesami zapalnymi. U ssaków zidentyfikowano dotychczas 28 typów tych kanałów.
W kontekście moksy szczególne znaczenie mają trzy: TRPV1, TRPA1 i TRPM8. Występują m.in. w komórkach skóry — i to właśnie na te receptory oddziałuje moksybucja.
Mechanizm w prostej analogii
Wyobraźmy sobie, że kanał TRPV1 jest drzwiami, jony wapnia i sodu — osobami przechodzącymi przez te drzwi, a bodziec cieplny pełni rolę klucza. TRPV1 otwiera się w odpowiedzi na temperaturę około 43–52°C — dokładnie w przedziale uznawanym za terapeutyczny dla moksy.
Ogrzanie skóry → aktywacja TRPV1 → napływ jonów wapnia i sodu → sygnał nerwowy → przekazanie do mózgu → stopniowa desensytyzacja receptorów → zmniejszenie bólu i poprawa ukrwienia.
Podobny mechanizm wykorzystują maści z kapsaicyną — początkowo wywołują pieczenie, potem „wyciszają” receptory bólowe i działają znieczulająco.
Mimo że moksoterapia jest klasyczną metodą medycyny wschodniej, nie każdy akupunkturzysta ją stosuje — głównie ze względu na czasochłonność i dym. Najmniejszą emisję dymu generuje tzw. moksa złota, najczystsza forma surowca, używana przy moksy bezpośredniej (okyu).